|
Wybierz pierwszą literę hodowli
LEGENDA:
CERF -
kliniczne badanie oczy wykonywane przez weterynarza okulistę,
wyklucza (bądź stwierdza) poniższe choroby oczu:
C - Zaćma (cataract)
GL - Jaskra (glaucoma)
PRA - postępujący zanik siatkówki
KCS - zespół suchego oka
PPM - przetrwała błona źreniczna
RD - dysplazja siatkówki
EN - entropium EK - ektropium DIS - dwurzędowość rzęs (distichiasis)
1 - w jednym oku
2 - w obu oczach
S - starczeN (normal) - oczy bez zmian chorobowych (zdrowy!) |
prcd PRA - jedna z odmian PRA,
na która wykonywane są badania genetyczne na podstawie badań
krwi
N - zdrowy
C - nosiciel
A - chory
* wynika z zasad dziedziczenia (rodzice lub dalsi przodkowie
przebadani) |
| Serce
N (normal) - serce bez zmian chorobowych
E-N - wolny od wad wrodzonych serca na podstawie USG, ECHO i EKG
O-N - wolny od wad na podstawia badania klinicznego, bez
wykonywania USG, ECHO i EKG |
| Rzepki (Patella)
0/0 – lewa i prawa rzepka bez żadnych zmian chorobowych
1/1- stan chorobowy lewej i prawej rzepki (rozróżniamy 4 stopnie
zawansowania choroby, więc im wyższa cyfra tym bardziej
zawansowana jest choroba i może dotyczyć jednej lub obu rzepek) |
| Biodra
LCP (Legg - Clave - Parthesa - martwica głowy kości udowej)
Normal
Chory
Dysplazja
A - normalne stawy biodrowe (dawne A1), wolne od dysplazji
B - prawie normalne stawy biodrowe (dawne A2), wolne od
dysplazji
C - nieznaczna (lekka) dysplazja, dawne C1
D - umiarkowana (średnia) dysplazja, dawne C2
E - ciężka dysplazja, dawne C3. |
OPISY POWYŻSZYCH SCHORZEŃ:
|
OKULISTYKA:

Rys.1 Budowa oka psa
C - zaćma (cataract) -
oznacza zmętnienie soczewki, które powoduje, że jest ona częściowo lub
całkowicie nieprzezierna i nie przepuszcza promieni świetlnych w głąb
gałki ocznej.
U psów wyróżnia się zaćmę:
- wrodzoną
- starczą
- wtórną
- dziedziczą
Z zaćmą dziedziczną mamy do czynienia najczęściej. Jest to chorobą
przewlekła, rozwijającą się latami a jej dokładne przyczyny nadal nie są
znane, mimo wieloletnich badań. Pierwsze objawy choroby mogą pojawić się
między 1 a 7 rokiem życia i dotyczyć jednego lub obu oczu. Początkowo
jest to punktowe, pojedyncze zmętnienie, zwykle w środkowym polu tylnej
części soczewki, które widoczne jest jedynie w badaniu okulistycznym. W
tym okresie pies nie ma żadnych problemów z widzeniem i zachowuje się
zupełnie normalnie.
U większości psów rozwój choroby zatrzyma się na tym etapie, jednak u
niektórych pojawiają się kolejne zmętniałe punkty, aż z czasem dojdzie
do zmętnienia całej soczewki i całkowitej ślepoty. Łatwo wtedy zauważyć
zmieniony wygląd oka, w którym widać mleczno-białą soczewkę a niekiedy
także silnie rozszerzenie źrenicy.
GL - Jaskra (glaucoma) - choroba wymagającą szybkiej i skutecznej
pomocy, aby zachować zdolność widzenia i dobrostan zwierzęcia.Jako
jaskrę określa się wzrost ciśnienia śródocznego powyżej poziomu
właściwego dla utrzymania prawidłowej funkcji oka. Ze względu na
etiologię
wyróżniamy dwie postacie jaskry – pierwotną i wtórną.
Do jaskry pierwotnej dochodzi przy wrodzonej dysplazji struktury kąta
tęczówkowo - rogówkowego, tzw. goniodysgenezie. Do jaskry wtórnej
dochodzi najczęściej w wyniku zmian anatomicznych, jakie powstają w
gałce ocznej po przebyciu przez nią choroby pierwotnej. Do diagnostyki
jaskry wykorzystuje się tonometrię (palpacyjną, uciskową lub aplanacyjną)
oraz gonioskopię. U większości ras psów prawidłowe ciśnienie śródoczne
nie powinno przekraczać 25 mm Hg. Jaskra należy do najtrudniejszych
chorób w okulistyce weterynaryjnej i niestety często leczenie jej nie
jest uwieńczone sukcesem.
Przyczyny pierwotne mogące doprowadzić do jaskry wtórnej to:
• pierwotne zwichnięcie soczewki
• zapalenie błony naczyniowej oka (zrosty)
• nowotwory gałki ocznej
• wylewy krwi śródoczne (krwistek)
• jaskra barwnikowa
• zaćma,
• obrzęk soczewki (np. pozapalny)
• odklejenie siatkówki
• nowotwór siatkówki
• wypadnięcie ciała szklistego
• urazy mechaniczne
(tekst - J.Garncarz)
PRA - postępujący zanik siatkówki - jest wspólnym
terminem wykorzystanym do opisania szeregu wrodzonych degeneracji
siatkówki, które są różne genotypowo, ale podobne fenotypowo. Choroba
występuje w obu oczach równolegle. Rozróżniamy następujące formy PRA:
- GPRA – (Generalised Progressive Retinal Atrophy) czyli
uogólniony postępujący zanik siatkówki związany z nieprawidłowym
rozwojem pręcików i czopków oraz zaburzeniami procesów biochemicznych w
nich zachodzącymi. Pierwszym objawem jest ślepota zmierzchowa stopniowo
przechodząca w ślepotę całkowitą.
- RPED - (Retinal Pigment Epi-Thelial Dystrophy), czyli dystrofia
nabłonka barwnikowego siatkówki, która polega na zwyrodnieniu komórek
RPE prowadzącym do utraty prawidłowej funkcji neurosiatkówki. Zmiany te
rozpoczynają się w centralnej części siatkówki, dlatego też ta forma
określana jest także jako centralny postępujący zanik siatkówki (CPRA -
Central Progressive Retinal Atrophy).
Utrata wzroku występuje znacznie wolniej niż przy GPRA i nie cechuje jej
początkowa ślepota zmierzchowa. Pies traci widzenie centralne, z
zachowaniem widzenia obwodowego.
- PRCD - (Progressive Rod-Cone Degeneration) czyli
postępujące zwyrodnienie pręcików i czopków. Ta postać PRA pojawia się u
psów w późniejszym okresie, zwykle między czwartym a siódmym rokiem
życia i jest przekazywana z rodziców na potomstwo, w sposób autosomalny
recesywny - oznacza to, że chore szczenię musi otrzymać po jednej kopii
wadliwego genu recesywnego od obojga rodziców. Rodzice będą w tym
wypadku bądź nosicielami, bądź zwierzętami chorymi.
Sposób przekazywania potomstwu recesywnego, wadliwego genu przez
rodziców ilustruje poniższa tabela:
| GENOTYP RODZICÓW |
GENOTYP POTOMSTWA |
|
AA
AA |
100%
AA |
| Aa
AA |
50%
AA 50%Aa |
| Aa
Aa |
25%
AA 50% Aa 25% aa |
| AA
aa |
100%
Aa |
| aa
aa |
100%
aa |
| Objaśnienia: A – gen
zdrowy; a – recesywny gen zmutowany; AA - pies zdrowy; Aa - pies zdrowy, ale nosiciel wadliwego
genu; aa - pies chory |
Tab.1 Dziedziczenie genu recesywnego odpowiedzialnego za powstanie prcd-PRA
Dzięki żmudnej pracy naukowców można już wykonać
genetyczny test na prcd u grzywaczy, dzięki temu hodowcy mogą całkowicie
wyeliminować prcd z ich hodowli. Test genetyczny można wykonać już nawet
u małego szczeniaka a więc na długo przed planowanym rozrodem. Badanie
na prcd-PRA wykonuje się w laboratorium Optigen`u (www.optigen.com)
Optigen na swojej stronie internetowej proponuje bardzo ostrożny wariant
selekcji hodowlanej: zalecając, aby przynajmniej jeden z rodziców był
osobnikiem zdrowym.
Na czerwono zaznaczono skojarzenia, których należy unikać, a na zielono
skojarzenia dopuszczalne:
Rodzic 1
Wynik testu:
|
Rodzic 2
Wynik testu:
|
ZDROWY
N |
NOSICIEl
C |
CHORY
A |
ZDROWY
N |
100% zdrowych szczeniąt |
50% zdrowych
50% nosicieli |
100% nosicieli |
NOSICIEl
C
|
50% zdrowych
50% nosicieli |
25% zdrowych
50% nosicieli
25% chorych
|
50%
chorych
50% nosicieli |
CHORY
A |
100% nosicieli |
50%
chorych
50% nosicieli |
100%
chorych |
Taki dobór hodowlany ma wyeliminować osobniki chore z
populacji przy jednoczesnej zgodzie na występowaniu w niej osobników
zdrowych, które są nosicielami wadliwego genu.
Inna strategia zakłada łączenie ze sobą tylko osobników zdrowych i
niedopuszczanie do hodowli pozostałych (nosicieli i chorych).
KCS - zespół suchego oka - jest to
PPM - przetrwała błona źreniczna - jest
to
RD - dysplazja siatkówki - jest to
"odklejanie się" części lub całej siatkówki, co prowadzi nawet
do całkowitej ślepoty zwierzęcia. Jest to wrodzona wada
siatkówki, która klinicznie objawia się jako pofałdowanie i
pojawienie się "rozetek" na siatkówce lub właśnie jej
odklejanie. Dziedziczy się ją w sposób dominujący. Ujawnieniu
się defektu genetycznego sprzyjają niedobory witaminy A.
Diagnozę może postawić jedynie badanie oftalmoskopem przez
doświadczonego weterynarza. W zależności od stopnia nasilenia
zmian chorobowych w siatkówce rozróżnia się trzy postaci
kliniczne: łagodną, geograficzną i z rozwarstwieniem siatkówki.
Dwie ostatnie postacie prowadzą do ślepoty. Zmiany kliniczne w
oczach można zaobserwować już między ósmym a szesnastym
tygodniem życia. Dysplazji siatkówki towarzyszą zmiany w oczach
tj. zaćma, wynaczynienia, powiększenie lub zmniejszenie gałki
ocznej.
EN - entropium - podwinięcie powieki -
jest to podwinięcie się, najczęściej dolnej powieki w stronę
gałki ocznej. Powieka podwijając się do środka powoduje, że
włosy dotykają rogówki, powodując podrażnienie oka. Zaczyna ono
łzawić i boleć. Pies ociera głową o różne przedmioty czy łapy.
Po pewnym czasie dochodzi do uszkodzenia rogówki i stan zapalny
obejmuje głębsze partie oka. Nie leczone entropium prowadzi do
utraty wzroku. Leczenie polega na wycięciu kawałka skóry w
powiece i zszyciu jej tak, aby nie dotykała do rogówki. Sposób
przenoszenia wady na potomstwo nie jest do końca poznany.
Przyjmuje się, że jest ona dziedziczona poligenicznie.
Ek - ektropium - wywinięcie powieki -
jest to wywijanie się powieki na zewnątrz. Odstaje ona od oka,
co powoduje, ze dostają się do niego zanieczyszczenia i
bakterie. Oko nie jest też odpowiednio nawilżane. Prowadzi to do
różnego rodzaju infekcji, które powtarzając się, mogą wpływać na
jakość widzenia i zdrowie oka. Leczenie polega zazwyczaj na
podawaniu preparatów leczniczych w formie kropli.
DIS - dwurzędowość rzęs (distichiasis) -
jest to nieprawidłowy wzrost rzęs, w miejscach w których nie
powinny one występować. Stopień nasilenia choroby bywa zmienny;
czasem występuje jedynie w postaci pojedynczej rzęsy, nie
urażającej gałki ocznej; a czasem pojawia się cały rząd rzęs,
silnie drażniących oko. W ostrej formie, przy stałym
podrażnianiu gałki ocznej, distichiasis może doprowadzić nawet
do ślepoty (w wyniku wtórnych procesów zapalnych).
Leczenie polega na usunięciu (wymrożeniu) niechcianych rzęs.
Jest to chorobą dziedziczną, lecz psy mające tą wadę są
dopuszczone do hodowli, nie można jednak kojarzyć dwóch
osobników z DIS -dopuszcza się natomiast krzyżowanie zdrowego
osobnika z chorym.
|
|
KARDIOLOGIA:
|
|
ORTOPEDIA:
CHOROBY RZEPEK:
CHOROBY BIODER:
- LCP (Legg- Clave- Parthesa) - martwica
głowy kości udowej, jest to schorzenie wrodzone. Naczynia
krwionośne dostarczające krew do części udowej, w której
znajduje się główka kości udowej albo nie istnieją albo są małe
i słabo rozwinięte i nie dostarczają wystarczającej ilości krwi
do wszystkich komórek.
Prowadzi to do obumierania głowy kości udowej i zaburzenia pracy
całego stawu biodrowego. Schorzeniu towarzyszy ogromny ból.
Chorobę najprawdopodobniej warunkują czynniki genetyczne, choć
nadal trwają badania nad jej przyczynami.
Pierwsze objawy występują zazwyczaj po 4 miesiącu życia. Pies
zaczyna kuleć, niechętnie się rusza, oszczędza nogę i piszczy
przy jej dotykaniu. Początkowo objawy występują sporadycznie i
wraz z rozwojem choroby nasilają się aż pies przestaje używać
chorą nogę.
Podczas badania ortopedycznego lekarz stwierdza zazwyczaj
bolesność i ograniczoną ruchomość stawu – decydujące zawsze jest
jednak zdjęcie RTG bioder, na którym widać typowe dla choroby
zmiany.
- dysplazja - jest to...
|
|